ERKENEK SÖZLÜĞÜ

A

Acı  :  Birazcık

Ağappağa:  Bem beyaz

Ağız:  Doğum yapan hayvanın ilk sütü ile yapılan bir besin

Akıt: Domates Salçası

Arakı: Duvar içindeki ağaç bağlantı,lento

Ayakçak: Merdiven

Ayam: Hava durumu

Azıcık: Biraz

B

Bahdeniz: Maydanoz

Balcan: Domates

Baran : Saçın çizgi çizgi kesilmesi

Baran: Üzüm asmasının her bir sırası

Baskı: Ağaç dallarının yapraklı halde kesilip kurutulması

Bastık: Pekmez ve nişastadan yapılan bir çeşit yiyecek.

Başlı: Ölçü kabının aldığı üst sınır

Bayak: Demin,biraz önce

Bel verme: Eğilme,çömelme

Beleyki: Böyle ki

Beyin: Suyunu çok alan toprak

Bıldır:  Geçen yıl

Bibi: Hala

Biccik: Birazcık

Biloot: Şimdi,peki

Biricik :Beştaş da denilen bir çeşit oyun

Birodurku: Öyle ki

Böelek :Bir çeşit böcek

Bocit: Plastik küçük fıçı

Boydak: Tek başına

Börg: Göğüs,döş

C-Ç

Cıfıt: Acımasız,zalim

Cılgı: Patika yol

Cıllama: Cayma, vazgeçme

Cıncık: Cam

Cırbıl: İlaç-em, yumurta çorbası

Cırıt: Hızlı gitme

Cırtatan: Çok küçük domates

Cıvık: Sulu

Cıylan: Zayıf

Ciğerme: Mızıkçı,cayma,söz verdiği işi yapmama

Cücük: Serçe yavrusu

Cür: Oyunda toplanma yeri

Cüvek: Yabani üzüm

Çalkama: Ayranın içine su katılması

Çalkantı: Suyun kapta salınması, gezinmesi

Çarpana: Eski ayakkabıcı

Çarpı: Badana toprağı

Çığ: Ağaç, kamış örgü

Çıkla: sade

Çıngı: Ateş parçası

Çıraz: Su değirmeninde pervanenin gücünü taşa aktaran kol(vites)

Çirtik: Parmakla vuruş

Çirtikli: Oval oyuk

Çirtim: Üzüm salkımının her bir parçası

Çöğür: İğde dikeni

Çömçe:Kepçe

Çörten: Su oluğu

D

Dağnakı: Yarınki gün

Dalbacak: Çıplak

Dalbırdak: Yalnız

Damdıra : Saz

Dayanmak: Yorulmak, gücü tükenmek

Değirmi: Yuvarlak

Deh düşmek: Fark etmek

Depingi:  Üzümün tepelenip,şırasının çıkarıldığı yer

Derme: Ekini hasat etme

Devlet Kazması: Bir ucu sivri, bir ucu geniş inşaat kazması

Devlüküsü: Bir önceki gün

Devrisi: Bir sonraki gün

Deyim: Tabir,örnek

Deyin: Sincap

Dıvrak: Düzenli

Dıyrılma: Kayma,inme

Dirgen :  Fasülye be buğday destesini patosa atmaya yarayan bir çeşit tarım aleti

Dişeme: Değirmenin taşında çekiçle iz açma

Dolanma: Gezme, dolaşma

Döller: Çocuklar arasında kullanılan bir hitap sözü

Dulda: Siper

Dumayına gitmek: kendi başına hareket etmek, kendi bildiğini okumak

Dumba: Çocukların oynadığı kovalamaca tarzı bir oyun

Dummak: Suya dalmak

Duncukmak: Nefesi kesilmek

Dürge: Üç ekmek. Miktarı(Üç dürge ekmek al)

Dürme: Taşların üzerine serilen ve güneşte kurutulan et

E

Eğiş: Ateş küreği

Elemi: Öyle mi?

Enek: Oyunda ortaya konan nesnenin birim değeri

Erinme: İsteksiz olma durumu

Evlek: Bir dönüme yakın arazi parçası

Evme: Acele etme,ivedi

Evsin: Av yaparken hayvanın avcıyı görmesini engelleyen pusu yeri

F

Fenikmek: Şaşırmak

Ferik: Genç tavuk,celfin

Fırtma: kaçıp kurtulma

G

Gada: Dert

Gafla: Kafile, kalabalık

Gaklama: Ufalama,küçük parçalara ayırma

Galak: En son

Gamalak: Dağlarda yetişen ekşimsi bir bitki

Gara balcan: Patlıcan

Garartı: Ev eşyası

Gav: Ceviz mantarı

Gaygana: Yumurtayı yağda pişirme

Gej: Hayvanların diğerlerinden ayırt edilebilmesi için yapılan iz

Gem:  (eski dönemlerde patos yerine kullanılan atın,  ya da öküzün arkasına takılan bir alet)

Gertme: Tarlada suyun yönünü değiştirmek için yapılan set

Gevend: (yeni bir çocuk doğduğunda haber veren kişiye ve çevreye  dağıtılan şeker, bisküvi, gofret vs.)

Gever: Arktan tarlaya suyun akması için açılan su yolu, akan su miktarı

Gevik: İpin ucuna bağlanan ağaç kanca

Gıbıkma: Sıkışma

Gıcı: Kırağı

Gıldırgıç: Tahtaravallinin bir merkez etrafında dönen şekli

Gıran: Ölüm (kümes hayvanlarındaki toplu ölümlerde kullanılır)

Gıraser: Traktörlerin arkasına takılan ve yük taşımaya yarayan araç, romörkör

Gırat: Tahıl ölçeği

Gırbıs: Biber

Gışşak:  Hayvanların arkasında bulunan kanla beslenen hayvan

Gıvlak: Süslenme

Gıydan: Süslü

Gıygılıgıç: Tahteravalli

Gıyın gıyın bakmak: Gizli gizli kıskanarak bakma

Gidişme: Kaşınma

Gilgil: Küçük mısır, darı

Golan: Kalın ve enli dokunan, semeri bağlama ipi

Gopmak: Koşmak

Govalanma: Övünme

Govaltak:  Altı boş

Govarma: Bırakma, salıverme

Govum: Sülale,soy,sop

Goynu dolu: Hamile

Goz: Ceviz

Göbelek: Mantar

Göğermek: Çok üşümek

Gön: Deri

Guncuk: Çukur

Guşgana: Tencere

Guzlamak :Doğurmak

Gülbündü: Kuşburnu

Gündönderen :Ayçiçeği

Güpdüşen: Şelale (Kelimenin anlamından ötürü kasabamızdaki şelaleye de bu ad verilmiştir)

Gütmek: Otlatmak

Güveği: Damat

H

Halbur: Dar delikli bir çeşit elek.

Hamadan:Geniş, düz tepsi

Hayat: Eyvan, bir tarafı açık salon

Heket: Hikaye

Helbet: Elbette

Hengil: İçine su,süt, ayran,yoğurt gibi sıvı yiyeceklerin konulduğu kap

Heppe: Tane

Hergele: Hayvan sürüsü

Hevek: Üç veya üçten faza meyvenin dalda bir arada duruşu

Heylanmak: Sallanmak

Hıllı : Akıllı,uslu

Hıllısız: Yaramaz

Hınt: Oyunda ebenin yerinin ele geçirilmesi

Hıra: Zayıf, bir çiçek ismi

Hırtlama: Doğrama

Hısta: Pay

Hışlama: Sebze için ezme anlamında; paylama, azarlama

Hıtam: Dengi, doğrusu

 Hıtap:  Sac üzerinde yapılan bir çeşit börek

Hıtmır:  Kısa boylu

Himsirik: Sümük

Hinik: Sümük

Horsunmak: Bir kişinin hakkını yeme, aşağılama,hesaba  almama

Horum: Yığın

Hurç:  Binek hayvanlarının üzerine konulan, içine bir şey koymaya yarayan örtü,heybe

Hüs: Sus

I-İ

Iyımlama: Suyu toprağa düzenli bir şekilde bırakma

İbicik: Ad çekme, kura

İğeşme: Yitişme

İki cor etme: Sohbet etme

İlemi: Tasdik etme, öyle değil mi,emi

İşlik: Gömlek

İteği: Deriden yapılan un ve ekmek bezi

K

Kaygıç: Ucu sivri deynek, aynı zamanda oyun aleti

Kellanmak: Faydalanmak, karlanmak

Kennağı: Güya

Keperme: Çökme

Kerme: Tezeğin kalıplaşmış hali, yara kabuğu,deri üzerindeki kir

Kesmece: Pekmez ve nişastadan yapılan bir tür tatlı

Kestil: Bozulma

Kevgir: Süzek

Kezbi: Bal,pekmez

Kırık: Argoda, arkadaş ,dost

Kirkit: Halı, kilim tarağı

Kitire: Ağaç reçinesi

Kitişli: Kertenkele

Koğak: Saç kepeği

Koşma: Toprak damları ayakta tutan ağaç taşıyıcı

Kölük: Boynuzsuz keçi

Kömbe: Kütükte dövülen et ve hamurdan yapılan ve ateşe gömülen bir tür börek.

Körüz: Oğlaktan büyük,çebişten küçük keçi yavrusu

Köseği: Bir kısmı yanan odun parçası

Kösnü: Köstebek

Kötek: Sopa

Közlüvar: Çift sabanında boyunduruk deliğine takılan ağaç parçası

Küdüret: Kin

Külbe: Çapa yapmaya yarayan alet.

Külfet: Aile bireyleri

L

Labut: Dövenin ucuna takılan demir parçası

Lamtı: Küçük sapsız bıçak,çakı

Larey: Yaban kızı

Lekleki: Tek ayak üstünde yürüme

Lenger: Büyük düz tabak

Lığlama: Yuvarlama

Liyo: (çocuklar arasında kullanılan bir hitap sözü

Loğ: Toprak damı sıkıştırmaya yarayan taş silindir

Loğdur: Loğu çeken, demir veya ağaçtan yapılan alet

M

Mahrama: El havlusu

Makat: Sedir

Manca: Tur ve çökelekten yapılan salata

Mesere: üzüm pekmezi yapılan mekan,ev,yer

Meses: Hayvan sürücüsünün elindeki ucu çivili sopa

Met: İki ucu sivriltilmiş bir deyneğin, başka bir deynekle vurularak uzağa atılması şeklinde oynanan bir çocuk oyunu

Mınık: Ufak,küçük

Mızgınma: İstek dışı uyuma

Mitil: Yatak

Mudi: Yatmaçlı şaka oyununda ebeye ait olan ve vurulmak için hedefe konulan sivri taş

N

Nahır: Büyük baş hayvan sürüsü

Neyne: Lahana

Nıkız: Tamah, cimri

 O-Ö

Öllük: Bebeklerin altına konulan bir çeşit toprak

Örtme: Ahır önlerindeki avlu, üstü kapalı yer

Öseet: O anda, hemen

P

Pahıl: Cimri

Pakla: Fasulye

Palan: Semer

Pampos: Pattesnen pampos oyununda gizlenenlerin ilk dağılması

Papır: Asvalt yol

Parpılamak: Haşlam

Partı: İnsan karnı

Paşa: Tembel, büyük kardeş, abi

pata pat kalmak: (berabere kalmak)

Pendek: Bir tutam haline getirilmiş şey

Peşgir: Havlu

Pırtı: Yatak,yorgan

Pırtlak: Dışa çıkmış

Pırtma: Kayma,istem dışı elden çıkma

Pin: Tavuk kümesi

Pip: Saklambaç

Pir: Pancar yaprağı

Piseği: Çok yavaş ,tane tane yağan yağmur, kar

Pörsüme: Dağılma

Pur: Ot bitmeyen,sert yamaç

Pürtlük: Çocuk kakasının her bir parçası

Püşürük: Çamur

S-Ş

Sadır: Hayvan idrarı

Sakat: Deli

Sakıt: İnekleri dürtmek için kullanılan ucu çivili değnek

Sako: Palto

Samı: Çift sürerken öküzleri saban bağlayan ip

Sarat:  Geniş delikli bir elek

Sav: Gönder

Seğim: Hisse,pay

Seğirtme: Aniden koşma

Sepetçik: Üç-dört çallı bir ağacın yere konup, sopalar ile devrilmesi oyun

Serpilme: Genişleme, büyüme

Sevli: Bir kavak cinsi

Seyit: Kırık ve çıkıklarda kullanılan ağaç parçası

Sığırlık: Ahır

Sıncıkma: Acele etme, sabredememe

Sındı: Deneme

Sındı: Makas

Sırkıntı: Suyun önünü kesen bendin altından kaçan sızıntı

Sıvışmak: Bulunduğu yerden gizlice uzaklaşmak

Sıypak: Kaygan

Sıypıncak: Kayak

Silme: Bir kabın alacağı üst sınır

Soku: Dibek

Sömek:İp yumağı

Sömelek: Kundak, bebeğin bez ile bağlanmış hali

Sulka: Karşılıksız yapılan iş

Sumaysız: İyilikten anlamayan,nankör

Sumsuk: Yumruk

Sümbül: Merdiven

Süve: Ekmek kızartmaya yarayan ocak taşı

Süyük: Saçak

Şakıldak: Yün veya kıl üzerinde biriken hayvan gübresi

Şapşak: Maşrafa

Şekül: Yere dökülen sarı ağaç yaprağı

Şelek: Omuza alınan yük

Şendik: Erkekler topluluğu

Şeşgana: Tek kurşun atan silah

Şıllık: Şımarık

Şıvgın: Çok hızlı yağan yağmur

T

Takım: Tarla sınırı

Tap: Bayır

Tavlı: Şişman

Tebelleş: Musallat

Teberik: Hatıra, hediye

Telbis: Toprağın iyice syunu alması,suya doyması

Temek: Ahır penceresi

Tengirsek: Dairesel bir cismin hareket yönü

Tereke: İnek

Teşt: Geniş bakır leğen

Tevir: Çeşit

Tevni: Dokuma tezgahı

Tey: Üzüm reçeli

Tımbıt: Bir tür bidon

Tıntırık: Sarkma

Tıram: Kıraç

Tırık: Yırtık ayakkabı

Tink: Değirmende buğdayı döven taş

Tiyek: Asma fidanı

Tiyek: Asma fidesi

Tombak: Başı açık

Tomuzlan: Bir tür böcek

Torç: Birikinti,arta kalan

Turudu: Yaman, aceleci

Tüfe: Ocak

Tülek: Kurnaz

Türük: Büyük ipten örülü çanta

U-Ü

Üstembelik: Buna karşılık

V

Vehlen: Nadas

Vırrık: Çamur,sulu toprak

Y

Yaba: Saman atmaya yarayan tarım aracı

Yadırgı: Yabancı,el

Yağlık: Mendil

Yalbırdak: Yalnız,tek başına

Yazı: Düze geniş arazi

Yeğin: Fazla,aşırı, çok

Yeğli: Hafif

Yekinme: Ayağa kalkma

Yelçek: Tülbent, beyaz baş örtüsü

Yılanağveren: Yılana zehir verdiğine inanılan yeşil kertenkele

Yukuntu: Süt ürünlerinin kapta yıkanması sırasında oluşan kirli su

Yunnuk: Banyo

Yülek: Demiri keskinleştirme

Yülütmek: Traş ettirmek

Z

Zembil: Sepet

Zibil: Hayvan gübresi

Zillik: Topraktan çıkan bitki filizi

Zirze: Hayvanların bağlı olduğu zincirin ucunda bulunan ve toprağa çakılan sivri demir parçası

Zöhür: Sahur

DERLEYENLER